• aeiforoteliko1
  • pilotikoteliko1
  • ekdilositeliko1
  • hydrobot
  • 3on3slide
  • rompotiki

Με την ιστοσελίδα αυτή, ανοίγουμε ένα παράθυρο διαλόγου ανάμεσα σε μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς της σχολικής μας κοινότητας. Ο χώρος αυτός δημιουργήθηκε τόσο για να δώσει τη δυνατότητα στα παιδιά να παρουσιάσουν τις εργασίες και τις δραστηριότητές τους, όσο και για να παρέχει στον κάθε ενδιαφερόμενο τη δυνατότητα να αντλήσει πληροφόρηση για το Σχολείο μας.

Εκτύπωση

Κ.Ν.Λ. Σημειώσεις

Γράφτηκε από τον/την Super User. Posted in Α Γυμνασίου

Χαμεζοπούλου Ελισάβετ, Τζανή Ελένη
Φιλόλογοι                

               Εισαγωγή στη Νεοελληνική Λογοτεχνία

Λογοτεχνία (η τέχνη του λόγου) είναι μια από τις καλές τέχνες με εκφραστικό μέσο, το Λόγο. Με τον όρο λογοτεχνία δηλώνουμε γενικά την καλλιτεχνική δημιουργία στον τομέα του έντεχνου λόγου γραπτού ή προφορικού. Νεοελληνική Λογοτεχνία: το σύνολο των λογοτεχνικών έργων σε γλώσσα νεοελληνική. Αρχές της ? πρώτα μνημεία τα ακριτικά τραγούδια (9ος- 10ος αι. μ.Χ.)

                                                  Μορφές της Λογοτεχνίας

                 Πεζός λόγος                                                              Ποίηση

       Διήγημα, Μυθιστόρημα, Νουβέλα,                 Λόγια ή προσωπική (επώνυμη)
       Παραμύθι, Επιστολή, Θέατρο                         Ανώνυμη, δημοτική
       Απομνημονεύματα,

 Ν. Καζαντζάκης, «Η νέα Παιδαγωγική»(σελ.92)

 Δομή: ενότητες ? πλαγιότιτλοι:??????????????????????

                                                          

   Τα πρόσωπα του κειμένου είναι τα εξής: Ο Νίκος Καζαντζάκης, που είναι ο αφηγητής και ο πρωταγωνιστής του κειμένου, η μητέρα του, ο πατέρας του ο καπετάν Μιχάλης, ο δάσκαλος του παιδιού και ο διευθυντής του σχολείου.

Μητέρα: τρυφερή, συγκινημένη, στοργική, αγχωμένη, θρησκόληπτη, περήφανη για το γιο της.

Πατέρας: σκληρός, τρυφερός για λίγο, έχει μάθει να κρύβει τα συναισθήματά του, απρόσιτος, απλησίαστος, εμπνέει φόβο.

Δάσκαλος: αυστηρός, εμπνέει φόβο, εικόνα διαβόλου, εφαρμόζει την παιδαγωγική μέθοδο του παρελθόντος: «το ξύλο είναι το μόνο μέσο που θα οδηγήσει στη γνώση και στη διάπλαση του χαρακτήρα».

Διευθυντής ή δάσκαλος τετάρτης: αυστηρός, βίαιος, σκληρός, συμφεροντολόγος, κακός, αυταρχικός, εμπνέει φόβο, αντιπαιδαγωγικός, πονηρός, εκμεταλλευτής.

Στοιχεία της αφήγησης

1) Αφηγητής: ταυτίζεται με το συγγραφέα, άρα το κείμενο είναι αυτοβιογραφικό. Είναι πρωταγωνιστής και αυτοδιηγητικός (διηγείται τη δική του ιστορία)

2) Αφηγηματικός χρόνος: μακρινό παρελθόν (τέλη 19ου αιώνα).

3) Αφηγηματικοί τρόποι:α)διήγηση, β)διάλογος, γ)περιγραφή προσώπου (διευθυντής) και συναισθημάτων, δ) πλάγιος λόγος (λέει), ε)ευθύς λόγος

4) Εκφραστικά μέσα: εικόνες, μεταφορές, προσωποποιήσεις, παρομοιώσεις κ.τ.λ.

 

 

«Οι πιτσιρίκοι»

 Δ. Ψαθάς, σελ. 82

   Το κείμενο είναι ένα διήγημα, γιατί αναπτύσσει μια ολόκληρη ιστορία. Παρουσιάζει ένα μύθο με εξέλιξη: αρχή, μέση, τέλος.

Δομή: Ενότητες Πλαγιότιτλοι:

Α΄ ενότητα: (Γενάρης του ?42?το αστείο η ζωή του) έχει προλογικό χαρακτήρα δίνει το ιστορικό πλαίσιο της αφήγησης και το ένα απ? τα πρόσωπα. Τίτλος;

Β΄ ενότητα (Βραδάκι στο Ζάππειο?-Αφίτερζεν) αρχίζει δίνοντας το χρόνο τον τόπο της αφήγησης και το Γερμανό σκοπό. Παρεμβάλλεται ένα παλαιότερο περιστατικό που αποτελεί αναδρομική αφήγηση. Έτσι επιβραδύνεται η δράση (δηλαδή προχωρά πιο αργά) και ο συγγραφέας μας προϊδεάζει για την ωμότητα και τη σκληρότητα των Γερμανών. Στη συνέχεια εμφανίζεται το παιδί. Το παιχνίδι με το τσιγάρο αποτελεί στοιχείο πλοκής. Στόχος του πιτσιρίκου είναι να απασχολήσει το Γερμανό. Τίτλος;

Γ?ενότητα:(Κι ο Κύκλωπας?.έγιναν άφαντοι) στο τέλος του διηγήματος καταλαβαίνουμε ότι λειτουργούν δύο επίπεδα δράσης: το πρώτο το άμεσα ορατό με πρωταγωνιστή τον πιτσιρίκο και το δεύτερο μη ορατό που συντελείται πίσω από το φορτηγό από την υπόλοιπη παρέα . Τίτλος;

Ο χρόνος και ο χώρος του διηγήματος:??????????????????

Ερ.Τι ξέρουμε για την περίοδο της γερμανικής κατοχής αλλά και για το αγωνιστικό φρόνημα του ελληνικού λαού (Αντίσταση);

Τα δρώντα πρόσωπα του διηγήματος είναι δύο:??????????????

Ερ. Πώς θα τα χαρακτηρίζαμε και γιατί;

Στοιχεία αισθητικής: Η λειτουργία των παρομοιώσεων: Ο Γερμανός παρομοιάζεται με τον??????.. ο πιτσιρίκος με τον????????????

Ερ. Ποιες αναλογίες βρίσκετε ανάμεσα στα «παρομοιαζόμενα» πρόσωπα;

Στοιχεία της αφήγησης:

Αφηγητής: μη δραματοποιημένος, ετεροδιηγητικός, παντογνώστης.

Αφηγηματικοί τρόποι: τριτοπρόσωπη διήγηση, διάλογος, ελάχιστα περιγραφικά στοιχεία, αναδρομική αφήγηση, σχόλια (=ο αφ. ειρωνεύεται????????????)

Θεματικά κέντρα: - Η αγριότητα αλλά και η αφέλεια των Γερμανών κατακτητών

-       Το θάρρος και η ευρηματικότητα των μικρών αγωνιστών της ελευθερίας

Βασικά γνωρίσματα της γραφής του Δ. Ψαθά:

-Η ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας

- Η γοργή αφήγηση

- Ο χιουμοριστικός τόνος

ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ? ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

 

 

«Ανήμερα της 28ης Οκτωβρίου 1940 »

Γεώργιος Θεοτοκάς, σελ.79

Το κείμενο προέρχεται από ημερολόγιο και είναι μια μαρτυρία ? καταγραφή των προσωπικών σκέψεων και συναισθημάτων του συγγραφέα.

Θεματικά κέντρα:

-       Η εθνική ομοψυχία και ομόνοια

-       Οι διαφορετικές αντιδράσεις των ανθρώπων απέναντι στο γεγονός του πολέμου

-       Πόλεμος και καθημερινή ζωή των ανθρώπων

Αφηγητής: ομοδιηγητικός αφού συμμετέχει στις εκδηλώσεις της μέρας αυτής.

Αφηγηματικοί τρόποι: διήγηση, περιγραφή, εσωτερικός μονόλογος.

Ύφος: Το κείμενο αυτό χαρακτηρίζεται από αμεσότητα, ζωντάνια και γλαφυρότητα. Παρουσιάζονται ανάγλυφα τα συναισθήματα του αφηγητή και του πλήθους.

Ερ. Να σημειώσετε στο βιβλίο τις εικόνες και τα συναισθήματα που διακρίνατε.

 

 

 «Θαλασσινά τραγούδια»

 Γ. Δροσίνης, σελ. 8

Ποίημα λυρικό ? περιγραφικό ? ειδύλλιο (Ερ.τι σημαίνει ειδύλλιο και ειδυλλιακός;)

Δομή: Ενότητες Πλαγιότιτλοι

Α΄ ενότητα: α΄ στροφή: η ομορφιά του θαλασσινού τοπίου και το παιχνίδι των ψαριών.        

Β΄ ενότητα: β΄ στροφή: το παιχνιδιάρικο δελφίνι.

Γ΄ ενότητα: γ΄ στροφή: Το ακούραστο πέταγμα των γλάρων.

Δ΄ ενότητα: δ΄ στροφή: Το αρμένισμα και άλλων καραβιών.

Βασική ιδέα του ποιήματος: Ο κόσμος της θάλασσας και η ζωή μέσα σ? αυτή.

Εκφραστικά μέσα: εικόνες, επίθετα, παρομοιώσεις, μεταφορές, προσωποποιήσεις.

Ερ. Να γράψετε από ένα παράδειγμα για κάθε εκφραστικό μέσο που βρήκατε στο ποίημα.

Γλώσσα: δημοτική με πολλές θαλασσινές λέξεις, υποκοριστικά και ρήματα που δηλώνουν κίνηση έτσι ώστε να παρουσιάζεται η ζωή στη θάλασσα. Ιδιαίτερα προσεγμένη ομοιοκαταληξία, πολλές ποιητικές σύνθετες λέξεις και μεταφορική χρήση της γλώσσας.

Στιχουργική: Το ποίημα αποτελείται από τέσσερις οχτάστιχες στροφές.

Ομοιοκαταληξία: πλεκτή (αβαβ γδγδ)

Μέτρο: είναι ο ρυθμός με τον οποίο διαβάζουμε ένα στίχο. Ο ρυθμός αυτός γεννιέται από την εναλλαγή άτονων και τονισμένων συλλαβών. Το μέτρο του ποιήματος αυτού είναι ιαμβικό και ο στίχος επτασύλλαβος ή οχτασύλλαβος. Ιαμβικό είναι το μέτρο όπου γίνεται συνδυασμός μια άτονης και μιας τονισμένης συλλαβής ( _ _/ = μετρικό πόδι).

Ερ.Να μάθετε απέξω όποια στροφή σας άρεσε.

 

 

«Ο Βάνκας»

 Άντον Τσέχωφ ( σελ.190)

     Το διήγημα έχει δύο παράλληλες αφηγήσεις:

α) Η πρώτη είναι τριτοπρόσωπη και γίνεται από τον αφηγητή ? συγγραφέα (μη δραματοποιημένος-ετεροδιηγητικός).

β)Η δεύτερη είναι πρωτοπρόσωπη, γίνεται από τον Βάνκα (αυτοδιηγητικός) και έχει επιστολικό χαρακτήρα. Της πρώτης αποδέκτης είναι ο αναγνώστης και της δεύτερης ο παππούς.

     Η αφήγηση κινείται επίσης σε δύο διαφορετικά χρονικά επίπεδα:

α) στο τώρα ?παρόν, πουείναι η ζωή στη Μόσχα, και περιγράφεται κυρίως στο γράμμα και

β) στο τότε-παρελθόν,που είναι η ζωή στο χωριό, και περιγράφεται με τη μορφή της αναπόλησης από τον αφηγητή.

                                                     Δ ο μ ή

Τριτοπρόσωπη αφήγηση

(η διήγηση του αφηγητή)

 

Α. 1η παράγραφος: Ήρωας ? Τόπος ? Χρόνος ? Πρόσωπα ? Λεπτομέρειες.

Β. Η αναπόληση του Βάνκα

2η παράγραφος: νοερή μετακίνηση, αλλαγή τόπου & χρόνου, ο παππούς.

3η παράγραφος:Τα σκυλιά του παππού.

4η-6ηπαράγραφος:Η πιο ζωντανή σκηνή της αναπόλησης.Ερ. Πώς λειτουργεί ο Ενεστώτας χρόνος;

7η παράγραφος: Μια ευχάριστη σκηνή:

Ο Βάνκας με τον παππού στο????.,

για να???????????????.

8η παράγραφος: Η Όλγα Ιγκνάτιεβνα          

 

   Πρωτοπρόσωπη αφήγηση

         (Το γράμμα του Βάνκα)

1ο τμήμα: Προσφώνηση-ευχή

2ο τμήμα:???????????

????????????????

3ο τμήμα: Το κορυφαίο μέρος

α???????????????

β???????????????.

γ???????????????.

4ο τμήμα: Επίκληση στο Θεό

Παράκληση στον παππού να??...

????????????????

Αποχαιρετισμός

 

 

 

               Τα μετά την επιστολή (Το επιλογικό μέρος της τριτοπρόσωπης αφήγησης)

Τα όσα σημείωσε ο Βάνκας στο φάκελο δείχνουν παιδική άγνοια και αφέλεια: Τον παππού θα τον βρουν οι τρόικες στο χωριό. Αρκεί μόνο να ρίξει το φάκελο στο ταχυδρομικό κουτί. Φυσικά το γράμμα δε θα φτάσει ποτέ.(Γιατί;) Αλλά ο Βάνκας δεν το ξέρει και ονειρεύεται τη στιγμή που ο παππούς θα διαβάζει το γράμμα. Έτσι δραματοποιούνται πιο πολύ τα πράγματα για τον αναγνώστη ενώ ο Βάνκας ζει στην «ευτυχία της άγνοιας».

Το αντιθετικό σχήμα άγνοια ? γνώση, ευτυχία ? δυστυχία δημιουργεί μια πικρή και δυσάρεστη ειρωνεία κλείνοντας καταπληκτικά το διήγημα.

Ερ. Τι συναισθήματα σας γεννήθηκαν με την ανάγνωση του διηγήματος;

                                              Θεματικά κέντρα

  • Η παιδική βιοπάλη. Ορφάνια, φτώχεια, εργασία.
  • Η ανάγκη του παιδιού για αγάπη και φροντίδα.
  • Σκληροί εργοδότες ? αθώοι βιοπαλαιστές (κακοποίηση, εκμετάλλευση).

 Ερ. Η παιδική εργασία σήμερα: Υπάρχουν σήμερα ανήλικοι βιοπαλαιστές; Με τι εργασίες ασχολούνται συνήθως; Γράψτε σε μια παράγραφο τις σκέψεις για αυτό το φαινόμενο .

 

 

«Η ζωή στη Σύμη»

 Ε. Φακίνου, «Αστραδενή» (σελ. 100)

ΔΟΜΗ - ΕΝΟΤΗΤΕΣ                                                                                                                              

Α΄ ΕΝΟΤΗΤΑ: «Στη Σύμη? καθώς δουλεύανε».

Β΄ ΕΝΟΤΗΤΑ: «Σ? εμάς στη Σύμη? έξω».

Γ΄ ΕΝΟΤΗΤΑ: «Κάτω? κουρελούδες».

Πλαγιότιτλος Α΄ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «Οι ασχολίες των γυναικών και των παιδιών στη Σύμη».

Πλαγιότιτλος Β΄ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «Η κουζίνα χώρος για όλες τις δραστηριότητες».

Πλαγιότιτλος Γ΄ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «Η χρήση του νερού».

 Αφηγήτρια: συμμετέχει, πρωταγωνιστεί, είναι και η συγγραφέας, ομοδιηγητική.

Αφήγηση: πρωτοπρόσωπη αφήγηση που αναφέρεται στο παρελθόν της αφηγήτριας, η οποία νοσταλγεί τα χρόνια που ζούσε στη Σύμη.

Αφηγηματικός χρόνος: το παρόν της αφηγήτριας στην Αθήνα και το παρελθόν στη Σύμη. Οι χρόνοι είναι παρελθοντικοί αλλά χρησιμοποιείται και ο ενεστώτας και έτσι μειώνεται η απόσταση του χρόνου.

 

 

«Παραμονή Χριστουγέννων»

Κάρολος Ντίκενς (σελ. 61)

 Δομή: Ενότητες Πλαγιότιτλοι

Α΄ Ενότητα: «Μια φορά? κάτι τρομερό»: Πλαγιότιτλος: «Η θλιβερή ατμόσφαιρα της πόλης την παραμονή των Χριστουγέννων».

Β΄ Ενότητα: «Η πόρτα? δεν το κατάφερε»: Πλαγιότιτλος: «Η ψυχρή ατμόσφαιρα στο λογιστήριο του Σκρουτζ».

Γ΄ Ενότητα: «Καλά Χριστούγεννα? ας είναι ευλογημένα» : Πλαγιότιτλος: «Η αρνητική στάση του πλούσιου Σκρουτζ σε αντίθεση με τις απόψεις του ζωηρού και αισιόδοξου ανιψιού για το νόημα της γιορτής» ή «Διχογνωμία του Σκρουτζ και του ανιψιού του για το πνεύμα των Χριστουγέννων».

Αφηγητής: παντογνώστης, μη δραματοποιημένος, ετεροδιηγητικός (δε συμμετέχει στη δράση).

Αφηγηματικοί τρόποι:??????????????????????????????

π.χ:???????????????????????????????????..

 Χαρακτηρισμός του Σκρουτζ

Στριμμένος-Δύστροπος

Σκληρός-Απότομος

Άσπλαχνος-Ψυχρός

Αντιπαθητικός

Εγωιστής

Απαισιόδοξος

Τσιγκούνης- φιλάργυρος

Συμφεροντολόγος-Άπληστος

Ερ: Συμπληρώστε και δικαιολογήστε το χαρακτηρισμό του ήρωα

Θεματικά κέντρα

  • Η σημασία των Χριστουγέννων για τους ανθρώπους
  • Η φιλαργυρία

Ερ: Τι σημαίνουν τα Χριστούγεννα για τον Σκρουτζ και τι για τον ανιψιό του; Να κρίνετε τα επιχειρήματα του καθενός και να εκφράσετε την προσωπική σας άποψη πάνω σ? αυτό το θέμα.

 

 

«Το πιο γλυκό ψωμί»

 Λαϊκό παραμύθι (σελ. 18)

          Το κείμενο είναι παραμύθι δηλαδή λαϊκός προφορικός αφηγηματικός λόγος.

Γενικά στοιχεία για το λαϊκό παραμύθι:

Προϋποθέτει έναν ζωντανό αφηγητή, που διηγείται προφορικά το μύθο, και ένα ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται = ιδιότυπη προφορική επικοινωνία με πομπό??????????, δέκτες?????????. και μήνυμα?????

 

Το παραμύθι σε όλους τους λαούς: α) ψυχαγώγησε το κοινό β) διεύρυνε τη φαντασία και τις γνώσεις των ανθρώπων και γ) καλλιέργησε την αφήγηση και έγινε πρόδρομος της λογοτεχνίας (Ερ: Θυμάστε πώς προέκυψε η Οδύσσεια;)

Ανάλογα με το περιεχόμενό τους τα παραμύθια διακρίνονται σε:

  • Μυθικά
  • Εξωτικά
  • Διηγηματικά
  • Θρησκευτικά
  • Σατιρικά κ.ά.

Τα παραμύθια κάθε χώρας είναι συνήθως παραλλαγές ενός παγκοσμίου προτύπου αλλά διατηρούν τα εθνικά τους χαρακτηριστικά: γλώσσα, καθημερινή ζωή, τρόπος διήγησης και αφηγηματικά μοτίβα =τα επιμέρους θέματα της ιστορίας (εδώ: ανορεξία ? συμβουλή ? δοκιμασία)

   Τυπικά στάδια της εξέλιξης της υπόθεσης σε κάθε λαϊκό παραμύθι

  1. Αρχική ευτυχία
  2. Μετάπτωση σε δυστυχία - αδιέξοδο
  3. Συμβουλή - λύση
  4. Δοκιμασία
  5. Επαναφορά στην ευτυχία

 

Δομή: Ενότητες Πλαγιότιτλοι (Συμπληρώστε)

 Α΄ ενότητα: «Κάποτε?..σπαρμένο»????????????????????
????????????????????????????????????
Β΄ ενότητα: «Ξημερώνοντας?.και εμείς έτσι» ???????????????
???????????????????????????????????...

Η ιστορία

Πρόσωπα: Βασιλιάς ? σοφός γέρος (ανώνυμοι-συμβολοποιημένοι)

. Ερ: Ποιες αντιθέσεις βλέπετε να έχουν;

Καταστάσεις: ευτυχία ? δυστυχία. Γιατί; - Ανορεξία (1ο αφηγηματικό μοτίβο)

Πώς προσπαθεί να βρει λύση; - έχει αποτέλεσμα;

Ποιος και πώς δίνει τη λύση; - με μια συμβουλή (2ο αφηγ. μοτίβο).

Είναι εύκολη λύση; - Όχι γιατί πρέπει να περάσει μια δοκιμασία (3ο αφηγ. μοτίβο).

Στο τέλος, ξαναβρίσκει την ευτυχία = κυκλικό σχήμα.

Το γλυκό ψωμί: έννοια συμβολική, μεταφορική που σημαίνει την ευτυχία στη ζωή.

Ερ: Πώς «παράγεται» το πιο γλυκό ψωμί; Τι μας διδάσκει ο σοφός γέρος;  

    

Αφηγηματικοί τρόποι: τριτοπρόσωπη διήγηση, διάλογος, περιγραφή, σχόλιο

Αφηγηματική τεχνική: Τα γεγονότα εξιστορούνται με τη σειρά που συνέβησαν ακολουθείται δηλαδή μια ευθύγραμμη χρονικά αφήγηση.

Γλώσσα ? ύφος: Λιτό, απέριττο με φυσικότητα και ζωντάνια στους διαλόγους, με παρατακτική σύνδεση των προτάσεων και με χρήση πολλών ιδιωματικών λέξεων (βλ. ερμηνευτικά αστεράκια)

Χαρακτηριστικά παραμυθιού: α) έχει στοιχεία προφορικού λόγου (Ερ: ποια;), β) έχει πάντα αίσιο τέλος, γ) έχει φανερά διδακτικό χαρακτήρα, δ) τα γεγονότα ακολουθούν τη χρονική αλληλουχία, ε) η γλώσσα είναι απλή και κατανοητή γιατί απευθύνεται κυρίως σε παιδιά, στ) οι ήρωες συμβολοποιούνται και συνήθως περνούν μια δοκιμασία , ζ) σ? αυτό το παραμύθι αντίθετα με πολλά άλλα δεν περιέχονται εξωπραγματικά στοιχεία.

Θεματικά κέντρα

  • Η δυστυχία της απραξίας ( « Αργία μήτηρ πάσης κακίας »)
  • Η σοφία και η εσωτερική γαλήνη του βιοπαλαιστή
  • Το ψωμί ως προϊόν και ως αμοιβή του ανθρώπινου μόχθου

 

Ερ: Να χαρακτηρίσετε τους ήρωες και να δικαιολογήσετε τους χαρακτηρισμούς.

Ερ: Μπορείτε να βρείτε σ? αυτό το παραμύθι σημεία που φανερώνουν:

     α) ότι πρόκειται για προφορικό αφήγημα,

     β) ότι έχει σκοπό να διδάξει και

     γ) ότι συνδέεται με την καθημερινή ζωή των απλών φτωχών ανθρώπων του λαού μας;

Eρ: Υπογραμμίστε εκφραστικά μέσα και σχήματα λόγου που σας εντυπωσίασαν.

                         

 

«Ο φτωχός και τα γρόσια»

  Λαϊκό παραμύθι (σελ.186)
Αφηγηματικά μοτίβα

1) Αρχική ευτυχία

2) Ξαφνική μετάπτωση στη δυστυχία (αιτία: ο φθόνος του γείτονα και τα γρόσια. Ο ήρωας περνά μια δοκιμασία).

3) Επαναφορά στην ευτυχία. Πώς;??????????????????????

Τα χρήματα υποβάλλουν το φτωχό σε μια δοκιμασία: προβληματίζεται, αγχώνεται τι θα κάνει τα γρόσια. Επηρεάζεται από αυτά, ονειρεύεται, θαμπώνεται, γίνεται δυστυχισμένος. Τα όνειρα μετατρέπονται σε εφιάλτες. Τελικά??????????..

Δίδαγμα: Τα πολλά χρήματα δε φέρνουν την ευτυχία αλλά???????????..

Προϋποθέσεις ευτυχίας (σύμφωνα με το παραμύθι)???.???????????..

??????????????????????????????????????

Ερ: Ποιον άνθρωπο θα θεωρούσατε εσείς ευτυχισμένο; Γιατί;

 

Το παραμύθι ακολουθεί ευθύγραμμη χρονικά αφήγηση και σχήμα κύκλου

Ερ: Μπορείτε να δικαιολογήσετε την παραπάνω πρόταση;

 

Οι δύο βασικοί ήρωες συνιστούν ένα διπλό αντιθετικό ζεύγος:

Φτωχός ? πλούσιος             ευτυχισμένος ? δυστυχισμένος

 

Γενικά οι κοινωνικές-οικονομικές ανισότητες είναι ιδιαίτερα συχνές στα παραμύθια, αλλά όσοι ανήκουν σε διαφορετικές κοινωνικές τάξεις συνυπάρχουν, επικοινωνούν,

συγγενεύουν με γάμους. Οι φτωχοί δικαιώνονται και εξυψώνονται ηθικά ενώ συχνά «ανεβαίνουν» κοινωνικά.

 

Πώς λειτουργούσε το παραμύθι μέσα στην κοινωνία που το δημιούργησε;

  • Ήταν το πρώτο «σχολείο» για τα παιδιά των αγροτικών κυρίως οικογενειών
  • Δικαίωνε τη στάση του φτωχού αλλά τίμια αγωνιζόμενου στη ζωή
  • Παρηγορούσε-λύτρωνε τις ψυχές των στερημένων-φτωχών ανθρώπων
  • Γεφύρωνε - άμβλυνε τις κοινωνικές και ταξικές αντιθέσεις
  • Απελευθέρωνε τους ακροατές από την κοινωνική πραγματικότητα που βίωναν και τους χάριζε την ελπίδα ότι μπορούν να ζήσουν καλύτερα.

 

 

 «Ο παππούς και το εγγονάκι»

 Λέων Τολστόι (σελ.43)

Πρόσωπα: Ο παππούς, ο γιος του, η νύφη του και το εγγονάκι του.

Χώρος: το σπίτι της οικογένειας

Χρόνος: αόριστος, απροσδιόριστος. Τα γεγονότα θα μπορούσαν να τοποθετηθούν σε κάθε εποχή 

               στοιχείο παραμυθιού).

Περιστατικά: τα σκληρά γηρατειά του παππού: Πώς δίνονται; (1η παράγραφος)

άδικη, απαράδεκτη συμπεριφορά του γιού και της νύφης: Τι κάνουν; (2η παράγραφος)

 πρωτοβουλία του εγγονού: Τι έκανε;(3η παράγραφος)    

μεταμέλεια των γονιών: Πώς φανερώνεται;(τελευταία παράγραφος)

Ευθύγραμμη εξέλιξη του μύθου

Γενικά: 1) οι ενήλικες ανατρέπουν την ηθική τάξη και έρχεται ένας ανήλικος που με μια απλοϊκή κίνηση, δείχνει το λάθος των μεγάλων.

2) το κείμενο με απλό, λιτό και σύντομο τρόπο μας διδάσκει το σεβασμό στον  ανήμπορο και στα άτομα της τρίτης ηλικίας.

Ερ. Μπορείτε να βρείτε ομοιότητες αυτής της ιστορίας με το παραμύθι

     « Ο Σκαντζόχοιρος, η Χελώνα, η Αράχνη και η Μέλισσα »;

                                      

                                        

«Μανιτάρια στην πόλη»

Ίταλο Καλβίνο, σελ. 12

Τίτλος: περιέχει δύο λέξεις που αποτελούν έννοιες ασύμβατες (δε συμφωνούν) και έτσι προκαλούν το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Πρόσωπα: ο πρωταγωνιστής Μαρκοβάλντο?????????????????..

και οι δευτερεύοντες ήρωες?????????????????????????..

Δομή: 1η παράγραφος: δίνεται σύντομα ο βασικός πυρήνας του αφηγήματος και δημιουργούνται ταυτόχρονα τρία ερωτήματα: α) Φυτρώνουν μανιτάρια στην πόλη;

β) Γιατί δεν τα πρόσεξε κανείς; γ) Γιατί τα πρόσεξε μόνο ο Μαρκοβάλντο;

2η παράγραφος: απαντάται το τρίτο ερώτημα και δίνονται λεπτομέρειες για το χαρακτήρα του ήρωα.

3η παράγραφος: αρχίζει η ουσιαστική αφήγηση. Ερ: Με ποια σειρά εξιστορούνται τα γεγονότα; Πώς ονομάζεται αυτή η αφηγηματική τεχνική;?????????????

Ενότητες:

1η: Μια μέρα? της ύπαρξης του»: Η περιγραφή του κεντρικού ήρωα Μαρκοβάλντο. 2η: «Έτσι ένα πρωί? κουβέντα»: Η αποκάλυψη των μανιταριών και η ανακοίνωση του μυστικού από τον Μαρκοβάλντο στην οικογένειά του.

3η: «Το άλλο πρωί? ο ένας τον άλλο»: Η ανησυχία του Μαρκοβάλντο, το μάζεμα των μανιταριών και η δηλητηρίαση.

Χώρος: Η μεγαλούπολη και ειδικότερα: ????????????????????

??????????????????????????????????????

Χρόνος: 1η έως και 4η μέρα ? 5 χρονικές στιγμές. Ερ: Εντοπίστε τες.

Μύθος: α) η «δέση» αρχίζει με την ανακάλυψη των μανιταριών από τον ήρωα

πλοκή   β) η «κορύφωση» έρχεται το πρωινό της Κυριακής

             γ) η «λύση» δίνεται με τη μεταφορά όλων στο νοσοκομείο.

Αφηγητής: παρών, παντογνώστης, μη δραματοποιημένος, ετεροδιηγητικός.

Αφηγηματικοί τρόποι: τριτοπρόσωπη διήγηση, περιγραφή, εσωτερικός μονόλογος, σχόλιο, διάλογος. Ερ: Σημειώστε παραδείγματα από το κείμενο.

Αφηγηματική τεχνική: Τα γεγονότα εξιστορούνται με τη σειρά που συνέβησαν ακολουθείται δηλαδή μια ??????????????????????????

Θεματικά κέντρα

  • Οι άνθρωποι της πόλης στερούνται τη φυσική ζωή.
  • Ο ρόλος της φύσης στη ζωή του ανθρώπου. Υγεία, χαρά, ποιότητα ζωής
  • Οι άνθρωποι στην πόλη είναι απομονωμένοι, επιφυλακτικοί και ανταγωνιστικοί.
  • Τα αγαθά της φύσης ανήκουν σ? όλους τους ανθρώπους. Έτσι εξηγείται η μετάπτωση του Μ. στη γενναιοδωρία όταν?.???????????????
  • Ένα γεγονός αναπάντεχο ζωντανεύει τη μνήμη της φύσης μέσα στη μεγαλούπολη, αναστατώνει ευχάριστα τον ήρωα και τον κάνει να συμπεριφέρεται σαν παιδί.
  • Τελικά το στοιχείο της φύσης δηλητηριάζει τον άνθρωπο. Γιατί άραγε;

 

Ερ: Πώς θα χαρακτηρίζατε τον Μαρκοβάλντο; Γιατί;

Ερ: Πώς σχολιάζετε ? ερμηνεύετε την τελική σκηνή του κειμένου;

Ερ: Τι σας εντυπωσίασε από αυτή την ιστορία; Γιατί;

 

 

«Τα τσερκένια»

Κοσμάς Πολίτης, σελ. 32

Τίτλος: Τι σημαίνει; Από ποια περιοχή προέρχεται η λέξη;

Ο χρόνος της αφήγησης: «Τώρα» (1963) που ο αφηγητής είναι γέρος και ζει στην Ελλάδα.

Ο χρόνος της ιστορίας: Τότε που ο αφηγητής ήταν ????.και ζούσε στη???...

Αφηγηματικοί τρόποι: πρωτοπρόσωπη διήγηση, περιγραφή, σχόλια.

Ερ: Σημειώστε παραδείγματα από το κείμενο.

Αφηγητής: ????????????????????????????????.

Πρωτοτυπία της αφήγησης: ο αφηγητής απευθύνεται?????????????

για να του διηγηθεί?????????????????????????????.

Δομή: Κάθε παράγραφος έχει ξεχωριστό θέμα.

Ερ: Να δώσετε από έναν τίτλο σε καθεμιά.

Γλώσσα: η ντοπιολαλιά ενός λαϊκού ανθρώπου της Σμύρνης, με τούρκικες λέξεις και ιδιωματισμούς.

Ύφος: νοσταλγικό, συγκινητικό, αδιόρατα μελαγχολικό για μια εποχή και μια πατρίδα που χάθηκε οριστικά.

Εκφραστικά μέσα: μεταφορές, παρομοιώσεις, προσωποποιήσεις, υπερβολές κ.λ.π.

Ερ: Να βρείτε τα εκφραστικά μέσα της 1ης παραγράφου. Τι προσφέρουν στην αφήγηση;

Θεματικά κέντρα

  • Τα λαϊκά έθιμα στις αρχές του περασμένου αιώνα: Το πέταγμα του χαρταετού.
  • Η παιδική ηλικία, οι φίλοι και τα αυτοσχέδια παιχνίδια.
  • Από την κατασκευή του τσερκενιού μέχρι το ανέβασμα στα ουράνια: τα στάδια τέλεσης του εθίμου.

Ερ: Πώς φαίνεται, μέσα απ? το κείμενο, ότι το πέταγμα των τσερκενιών ήταν ένα ιδιαίτερα αγαπητό έθιμο με πάνδημη συμμετοχή;

Ερ: Από ποια σημεία του κειμένου φαίνεται η ικανότητα των παιδιών να επινοούν παιχνίδια με κάθε αφορμή; Έχετε ανάλογες δικές σας εμπειρίες;

Ερ: Τι σας εντυπωσίασε από αυτή την ιστορία; Γιατί;

              

                   ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΟΥ

Γράψτε την περίληψη του κειμένου παράγραφο ? παράγραφο.

Περιγράψτε ένα αποκριάτικο έθιμο του τόπου σας.

 

 

«Ένας αϊτός περήφανος»

  Κλέφτικο τραγούδι (σελ. 72)

Δομή ? οργάνωση

α. Το αφηγηματικό μέρος (στ. 1 ? 8)

1η υποενότητα (στ. 1?4) : Το ήθος και η απόφαση του αϊτού

Οι δύο πρώτοι στίχοι δεν έχουν ρήμα ούτε τέλειο νόημα. Το νόημα ολοκληρώνεται στον τρίτο στίχο, γεγονός εξαιρετικά σπάνιο στα δημοτικά τραγούδια, αφού????.................................. ??????????????????????????????????????

Ερ: Πώς προσδιορίζεται το « ήθος» του αϊτού; Γιατί δεν καταδέχεται να κατεβεί στους κάμπους;

2η υποενότητα (στ. 5-8): Ο χειμώνας και οι συνέπειές του στον αϊτό

??????????????????????????????????????

β. Η συνομιλία με τον ήλιο (στ. 9 ? 13)

Ο ήλιος είναι ο νοερός αποδέκτης της ερώτησης του αϊτού. Μέσα σ? αυτήν υπάρχει:

Απορία??????????????????????????????????

Παράπονο????????????????????????????????..

Παράκληση???????????????????????????????....

Η 1η εν. λειτουργεί ως το αίτιο που προκαλεί τη 2η εν. δηλ. την παράκληση προς τον ήλιο.

Η ποιητική αλληγορία = άλλα λέγονται στην επιφάνεια του κειμένου και άλλα υπονοούνται πίσω από τις λέξεις : Ο αϊτός = ο κλέφτης

Τα βουνά =?.???????.      τα ξεπαγιασμένα νύχια = ??????????.

Ο ήλιος =?????????       τα πεσμένα φτερά = ????????????.

Η άνοιξη =????????.         τα χιόνια και τα κρούσταλλα=????????.

Το καλοκαίρι=???????.       η αποσκιούρα = ?????????????..

Τα άλλα πουλιά=??????..     να ζεσταθούν τα νύχια=??????????..

Τα αδέρφια =????????.   να γίνουν τα φτερά = ???????????..

Ιδέες: περηφάνια, γενναιότητα, πατριωτισμός, λεβεντιά, ελεύθερο φρόνημα, εξυπνάδα, ικανότητα, τόλμη, θάρρος, ηρωισμός.

Συνηθισμένο μοτίβο των δημοτικών τραγουδιών: η προσωποποίηση της φύσης..

????????????????????????????????????.....

Αφηγηματικοί τρόποι: τριτοπρόσωπη διήγηση, διάλογος (μονομερής) με τον οποίο προσδίδεται στο τραγούδι ζωντάνια και διακόπτεται η μονοτονία.

Αφηγητής: μη δραματοποιημένος, ετεροδιηγητικός.

Ερ: Ποια από τα χαρακτηριστικά των δημοτικών τραγουδιών εντοπίσατε εδώ;

                                      

                                   ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ (δήμος = λαός)

Έχουν τη ρίζα τους στα αρχαία λαϊκά τραγούδια και στον Όμηρο. Πολλά δε διαφέρουν από εκείνα παρά μόνο στη γλώσσα. Τα δημοτικά μας τραγούδια πλάστηκαν από το λαό και εκφράζουν τους πόθους τους πόνους, τα ιδανικά και γενικά το συναισθηματικό και ψυχικό κόσμο του λαού μας. Ανήκουν στην προφορική μας παράδοση, αλλά εκδόθηκαν για πρώτη φορά από το Γάλλο φιλέλληνα Φωριέλ (1824) και αργότερα από το Νικόλαο Πολίτη (1914).

                                 ΕΙΔΗ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ

1.ΙΣΤΟΡΙΚΑ: Αυτά που έχουν ιστορικό χαρακτήρα και προέλευση. Χωρίζονται σε:

α) Ακριτικά: Μιλάνε για τους άθλους και τις περιπέτειες του Διγενή Ακρίτα και των άλλων ακριτών (=οι φρουροί των συνόρων του Βυζαντίου).Χρονολογούνται πριν από το 1.000 μ.Χ. και είναι τα αρχαιότερα κείμενα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας.

β) Καθαρά ιστορικά: Μιλάνε για ένα συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός.

γ) Κλέφτικα: Εξυμνούν τα κατορθώματα και τους αγώνες των κλεφτών κατά των Τούρκων.

2.ΠΑΡΑΛΟΓΕΣ: Πολύστιχα αφηγηματικά τραγούδια με παράλογο ή παραμυθιακό περιεχόμενο (στοιχειά, δράκοντες, νεκραναστάσεις, εξαφανίσεις, κ.λ.π.)

3.ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΖΩΗΣ: νυφιάτικα, της αγάπης, νανουρίσματα, της ξενιτιάς, μοιρολόγια, κάλαντα, παιδικά, αποκριάτικα, βαΐτικα, γνωμικά, της δουλειάς-επαγγελματικά, σατιρικά.

Ερ: Δημιουργούνται σήμερα δημοτικά τραγούδια; Γιατί;

                           ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ:

1) Ποιητής τους είναι ο λαός. Με αυτά εκφράζει τα συναισθήματά του (αγάπη, πένθος, νοσταλγία, αγωνιστική διάθεση), τις λαχτάρες και τα ιδανικά του. Είναι συλλογικά δημιουργήματα με τοπικές παραλλαγές.

2) Είναι συνδεδεμένα με τη μουσική και το χορό.

3) Εκφραστικά μέσα:

- Λόγος λιτός και πυκνός. Χρησιμοποιούνται κυρίως ρήματα και ουσιαστικά, ενώ αποφεύγονται τα περιττά επίθετα. Η σύνδεση των προτάσεων είναι παρατακτική.

- Παραλείπονται τα ασήμαντα και όσα εύκολα εννοούνται. Έτσι η δράση προχωρεί με γοργό ρυθμό.

- Κάθε στίχος ή δίστιχο έχει νοηματική αυτοτέλεια δηλ. δεν παρατηρείται διασκελισμός (=το νόημα κάθε στίχου είναι ολοκληρωμένο και δε συνεχίζεται στον επόμενο).

- Το νόημα του 1ου ημιστιχίου επαναλαμβάνεται ή ολοκληρώνεται στο 2ο ημιστίχιο.

- Χρησιμοποιούνται τυπικές - στερεότυπες εκφράσεις (π.χ. «τρία πουλάκια?.») και

- άσκοπα ή άστοχα ερωτήματα (π.χ. «Μήνα σε γάμο ρίχνονται μήνα σε χαροκόπι;»)

- Οι δυνατές εικόνες, οι ζωηρές παρομοιώσεις και προσωποποιήσεις, οι μεταφορές και ο διάλογος δίνουν στα δημοτικά τραγούδια ζωντάνια και δραματικότητα (= θεατρικότητα)

- Συχνά υπάρχει το θέμα του αδύνατου π.χ. «Αν τρέμουν τ? άγρια βουνά???..»

- Ο ιαμβικός δεκαπεντασύλλαβος που χωρίζεται σε δύο ημιστίχια είναι ο συνηθισμένος στίχος των δημοτικών τραγουδιών (η εναλλαγή άτονης- τονισμένης συλλαβής δίνει το ρυθμό).

 

                                                            

 

«Ο πιστός φίλος»

 

Όσκαρ Ουάιλντ (σελ.174)

 

  Το κείμενο αποτελεί διήγημα - έντεχνο παραμύθι. Στοχεύει:

 

α) να τονίσει τη σημασία της αληθινής φιλίας μέσα από ένα παράδειγμα υποκριτικής φιλίας και β) να προβληματίσει για τη γνησιότητα των ανθρώπινων συναισθημάτων.

 

Έχει χαρακτηριστικά παραμυθιού:αοριστία τόπου- χρόνου, λιτή έκφραση, διδακτισμό.

 

Δομή: Ενότητες Πλαγιότιτλοι

 

1η:Ο μυλωνάς χρησιμοποιεί μια σειρά από λογικοφανή επιχειρήματα για να αποδείξει τη φιλία του προς το Χανς: «Οι δυσκολίες τον ευκολόπιστου Χανς και η αδιαφορία του μυλωνά».

 

2η: Ο μυλωνάς υποβάλλει τον Χανς σε διάφορες δοκιμασίες τις οποίες αυτός δέχεται αδιαμαρτύρητα κάνοντας θυσίες: «Η εκμετάλλευση του Χανς απ? το μυλωνά».

 

3η: δίνεται το τελευταίο χτύπημα, η πράξη της ακραίας εκμετάλλευσης που οδηγεί στο θάνατο του μικρούλη Χανς και στην κορύφωση της υποκρισίας του μυλωνά:

 

« Η αυτοθυσία του μικρούλη Χανς δε συνετίζει τον άκαρδο μυλωνά».

 

Αφηγηματικοί τρόποι: τριτοπρόσωπη διήγηση, διάλογος???????????...

 

Ερ: Σημειώστε παραδείγματα από το κείμενο.

 

Αφηγητής: ????????????????????????????????.

 

Εκφραστικά μέσα ? σχήματα λόγου:?????????..(σημειώστε στο κείμενο)

 

     Το ήθος του μυλωνά: εκμεταλλεύεται το φίλο του, συμφεροντολόγος, άσπλαχνος, ψεύτης, εγωιστής, θεωρεί τους άλλους υπεύθυνους να πραγματώσουν τη δική του ευτυχία, ασκεί εκβιασμό στον Χανς, υποκριτής, διδάσκει την υποκρισία στο γιο του, αχάριστος, κερδοσκόπος, αχόρταγος, πονηρός, χρησιμοποιεί λογικοφανή επιχειρήματα, αδίστακτος, άνθρωπος χωρίς μέτρο και χωρίς ηθικούς φραγμούς.

 

 

 

           Γνήσια συναισθήματα                                      

   Υποκριτικά συναισθήματα

Αγάπη

Ειρωνεία

Αφοσίωση

Υποκρισία

Συμπόνια

Συμφέρον

Γενναιοδωρία

Εκμετάλλευση

Αληθινή φιλία

Απληστία

   Προσφορά

Ψεύτικη φιλία

    Συμπαράσταση

Απιστία

 

 

 

 

«Τα κόκκινα λουστρίνια»

 

 Ειρήνη Μάρρα (σελ.160)

 

Το κείμενο αποτελεί κλασικό διήγημα με όλα τα χαρακτηριστικά του είδους: συντομία, περιεκτικότητα, ένας μύθος με αρχή ? μέση ? τέλος ( δέση- κορύφωση- λύση), ενότητα χώρου και χρόνου, ένας πρωταγωνιστής που σκιαγραφείται σε σημαντική καμπή της ζωής του.

 

Δομή: Ενότητες - Πλαγιότιτλοι

 

1η: Αρχή δέσης: «Ο ήρωας σχεδιάζει κρυφά να?????????????????..»

 

αλλά δε γνωρίζουμε ???????????????????..=αφηγηματικό κενό = ένταση αναγνωστικού ενδιαφέροντος + διέγερση προσοχής.

 

2η:Σύντομη αναδρομή: «???????????????????????????»

 

Εδώ πρωτοαποκαλύπτεται?????????????????????., αλλά γίνεται ορατό (πώς;) και το χάσμα που χωρίζει τα δύο πρόσωπα (ποια;)

 

3η:Κορύφωση και λύση: «???????????????????????????.»

 

Ο ήρωας επανέρχεται στη δική του οικογενειακή πραγματικότητα και συνειδητοποιεί τις διαφορές που τον χωρίζουν απ? την κόρη του δασκάλου, επιστρέφει στον εαυτό του, στο ρόλο του, στις ευθύνες του και στο χρέος προς την οικογένειά του. Υποχωρεί η ερωτική αναστάτωση και περνά στην ανδρική ωριμότητα, χαρίζοντας????????????..

 

Η ολική μεταστροφή του πρωταγωνιστή ξαφνιάζει τον αναγνώστη και οδηγεί σε αντίθετο απ? το αναμενόμενο τέλος δημιουργώντας αφηγηματική πρωτοτυπία και το εξέχον στοιχείο της αφήγησης αποκαθιστώντας την ισορροπία και καθημερινή ηρεμία.

 

Αφηγηματικοί τρόποι: «καθαρή» τριτοπρόσωπη διήγηση και περιγραφή (π.χ???..).

 

Αφηγητής: τριτοπρόσωπος (ετεροδιηγητικός-μη δραματοποιημένος),παντογνώστης.

 

Αφηγηματικές τεχνικές: Ευθύγραμμη με μία αναδρομή (Πού;)

 

Θεματικά κέντρα:

 

  • το πρώτο ερωτικό σκίρτημα της εφηβείας
  • η εξιδανίκευση ? θεοποίηση του προσώπου που ερωτευόμαστε
  • το χάσμα ανάμεσα σε διαφορετικές κοινωνικές τάξεις
  • ο συναισθηματικός ? εσωτερικός διχασμός ανάμεσα στο «θέλω» και στο «πρέπει»
  • η ωρίμανση του εφήβου μέσα από μια εσωτερική σύγκρουση

 

Εκφραστικά μέσα ? σχήματα λόγου:?????????..(σημειώστε στο κείμενο)

 

Το ήθος του πρωταγωνιστή: (γραπτά και με αιτιολόγηση)

 

                                               

 

«Δέησις»

 

Κ.Π. Καβάφης (σελ.56)

 

Δομή: Ενότητες - Πλαγιότιτλοι     

 

(στ.1): δίνεται από την αρχή το τραγικό γεγονός:

 

«Ο χαμός του ναύτη στη θάλασσα».

 

(στ.2-5):σε ένα πρώτο επίπεδο γίνεται εύκολα κατανοητό ότι η μάνα προσεύχεται στην Παναγία για το γιο της που όμως είναι ήδη νεκρός. Συνειρμικά, λοιπόν σκεφτόμαστε τις δυσκολίες της ναυτικής ζωής αλλά και την αγωνία των συγγενών. «Η προσευχή της μάνας στην Παναγία για να γυρίσει το παιδί της».

 

(στ.6-8): σε ένα δεύτερο επίπεδο υπάρχει τραγική ειρωνεία. Η Παναγία ξέρει την αλήθεια, που αγνοεί η μάνα του ναύτη, αλλά δεν μπορεί να κάνει τίποτα. Η ειρωνεία είναι ένα από το χαρακτηριστικά της Καβαφικής ποίησης.

 

«Η άγνοια της μητέρας και η γνώση της Παναγίας».

 

Αντιθέσεις: Το παρόν της μάνας (η δέηση για το γιο)? το παρελθόν (ο θάνατος του γιου) /άγνοια της μάνας ? γνώση της Παναγίας / επιθυμίες ανθρώπου ? δυσκολίες-ανατροπές ζωής

 

Αφηγητής:τριτοπρόσωπος, παντογνώστης, ετεροδιηγητικός, μη δραματοποιημένος.

 

Γλώσσα: δημοτική, αλλά ιδιότυπη, Καβαφική, με στοιχεία, καθαρεύουσας και με ιδιωματισμούς από την Πόλη (πηαίνει, ανάφτει, ξεύροντας).Βλέπε και Ι.Ν.Λ. σελ. 105

 

Ύφος: λιτό, απέριττο,«ξερό», αντιλυρικό, πεζολογικό = όπως στη νεωτερική ποίηση

 

Στίχος: οκτώ ανισοσύλλαβοι στίχοι κατανεμημένοι σε τέσσερις δίστιχες στροφές, με ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία. Παρατηρείται διασκελισμός (θυμάστε τι είναι; σελ.14 σημειώσεων). Μέτρο: ιαμβικό = εναλλαγή άτονης ? τονισμένης συλλαβής _ _/  

 

Το νόημα του ποιήματος: Οι άνθρωποι αγνοούν μια μεγάλη συμφορά που τους έχει βρει και ζουν στην άγνοια. Οι άλλοι όμως τη γνωρίζουν και στέκονται με μια κατανόηση ανέκφραστη και βουβή. Η γνωρίζουσα Παναγία ταυτίζεται συναισθηματικά με την ανήξερη μάνα. Το δράμα κορυφώνεται στον τελευταίο στίχο, με τη ματαιωμένη προσδοκία - προσμονή της μάνας και του ανθρώπου γενικότερα.

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση